MOOC en SPOC

Wat is een MOOC?

Een MOOC staat voor Massive Open Online Course: een cursus die iedereen gratis mag volgen. Dit betekent dat er vaak tienduizenden mensen aan meedoen: mensen die vroeger geen geld hadden om een universitaire opleiding te genieten, mensen die geen Universiteit binnen bereik hebben (zoals in veel Afrikaanse landen) en ook afgestudeerden die zich op academisch niveau in een onderwerp willen verdiepen.

Veel gerenommeerde internationale universiteiten bieden tegenwoordig MOOCs aan. Ze zijn te vinden op bijvoorbeeld Coursera en EdX.


Een MOOC bestaat niet alleen uit een aantal video-lectures: het is een complete op zichzelf staande cursus die speciaal ontwikkeld is voor het internet.


Als deelnemer kan je video-lectures volgen, beschikbaar gestelde literatuur lezen, oefeningen maken, oefenen met behulp van simulaties, en discussiëren met andere deelnemers, professoren en experts via een forum. Na afloop van de MOOC (vaak tussen de 4 en 7 weken) is het mogelijk om een examen te doen en een certificaat te behalen.

Wat is de ervaring van de Universiteit Leiden met MOOCs?

De universiteit Leiden heeft sinds 2013 zes MOOCs ontwikkeld met verschillende docententeams. Voor 2015 en 2016 staat de ontwikkeling van vijftien nieuwe MOOCs op het programma. De MOOCs zijn te volgen via het platform van Coursera. Wilt u weten welke cursussen de universiteit nu aanbiedt en wat haar agenda is? Bekijk dan https://www.coursera.org/leiden

De docententeams worden bij de ontwikkeling begeleid door het Online Learning Lab. Dit team heeft professionals beschikbaar op het gebied van video maken, digitale didactiek, community management en projectcoördinatie. Meer weten over de werkwijze? Bekijk dan de site van het Online Learning Lab.

Kan ik een (deel van een) MOOC gebruiken voor mijn eigen onderwijs?

Ja, dit kan zeker. MOOCs zijn ‘open education’ en zijn daarom voor iedereen toegankelijk. Er zijn drie mogelijkheden:

  • Sommige cursussen starten op een bepaalde datum. Vrijwel elke MOOC-docent zal u toestemming geven om de videos te downloaden en voor uw studenten, bijvoorbeeld via Blackboard, beschikbaar te stellen. De cursus 'Borst en nier' van de faculteit Geneeskunde past dit bijvoorbeeld toe.
  • Sommige cursussen zijn permanent toegankelijk (‘on demand’), waardoor u uw studenten op elk moment naar elke willekeurige kennisclip of literatuur (‘reading’) kan doorverwijzen. Voordeel is dat uw studenten dan ook de in-video multiple choice vragen kunnen maken om voor zichzelf hun begrip van de stof te toetsen. De MOOC-docent zal het ook in dit geval op prijs stellen als u toestemming vraagt voor dit gebruik. En u kunt zichzelf op die manier ook verzekeren hoelang de MOOC online beschikbaar zal blijven. 
  • Wilt u uw studenten een hele MOOC laten volgen (‘MOOC as a book’)? Dan is het mogelijk om daarvoor een besloten kopie van de MOOC in te richten voor uw eigen studenten. Dit kan voor MOOCs op het Coursera platform. Zo heeft de honours class 'Attacking Complexity' gebruik gemaakt van de MOOC Innovation van Vanderbilt University.

Meer weten?
Neem contact op met Marja Verstelle van het Online Learning Lab.

Hoe ontwikkel ik zelf een MOOC?

Om zelf een MOOC te ontwikkelen, doorloopt u een aantal stappen. Allereerst zorgt u voor draagvlak binnen de faculteit en/of instituut. U volgt een MOOC om een beeld te vormen van de mogelijkheden van het medium. In een oriënterend gesprek met het Online Learning Lab bespreekt u uw eerste ideeën en krijgt u advies voor de verdere procedure. Vervolgens dient u met het opgezette team een proposal in bij de Stuurgroep ICTO. Hierin vermeldt u hoe de MOOC de reputatie van de Universiteit Leiden versterkt, hoe de MOOC bijdraagt aan onderwijsinnovatie, wat het doel van de cursus is, welke leeruitkomsten u voor ogen heeft en of u de cursus voor uw eigen onderwijs of eigen onderzoek kunt inzetten. Wanneer de aanvraag wordt toegewezen, ondersteunt het Online Learning Lab u bij alle stappen van het ontwikkelproces en uitvoering. De doorlooptijd van ontwikkeling is 6-9 maanden.

Wilt u lezen hoe docenten over het geven van een MOOC denken?
Lees hun ervaringen in het Online Learning Lab rapport. Ook de criteria van de proposal vindt u hierin terug.

Hoe maak ik online onderwijs / een flipped classroom?

Flipping the Classroom is een organisatievorm van onderwijs waarbij je kennisoverdracht via hoorcolleges vervangt door video-lectures en eventuele andere vormen van online onderwijs. Er is zo meer tijd beschikbaar voor het beantwoorden van vragen, individuele aandacht, verdieping en activerende didactiek. Dit maakt het voor studenten mogelijk om les te volgen op hun eigen tempo: je kan immers de video-lecture op pauze zetten of even terugspoelen.

Een MOOC inzetten voor uw eigen onderwijs is dus een vorm van flipping the classroom. Echter kunt u zelf ook videoclips opnemen. Afhankelijk van het onderwerp en de uitleg, is het raadzaam om tijdens de opname afbeeldingen of een animatie in beeld te brengen. Een goede videoclip maken kost tijd: scripten, afbeeldingen vinden, opnemen, monteren en uploaden. Faculteiten bieden hierbij ondersteuning of kunnen u doorverwijzen naar de videomakers van het Online Learning Lab. Uiteraard zal de eerste video de meeste tijd in beslag nemen.

Heeft u interesse om iets dergelijks uit te proberen en wilt u daarbij op weg geholpen worden?
Neem contact op met de ICTO-adviseur van uw faculteit. Of volg een workshop over blended en online onderwijs: CEL Module 'Effective use of video in blended and online education' (ICLON).

Wat is een SPOC?

Een SPOC staat voor Small Private Online Course. Een SPOC is net als een MOOC volledig online maar de student mag alleen deelnemen als hij daarvoor wordt uitgenodigd, door een selectie komt of daarvoor betaalt.

Door het beperkte aantal deelnemers kan een docent meer (persoonlijke) begeleiding geven en zelf essays of groepsopdrachten nakijken. De Universiteit Leiden experimenteerde in 2014 met de eerste SPOC. Prof. Dr. Berger gaf zijn universitaire cursus 'Sharia in the West' tegelijk met een SPOC.

Meer weten?
Leiden experiments with free online course for select group

Hoe ontwikkel ik zelf een SPOC?

Om zelf een SPOC te ontwikkelen, volgt u dezelfde procedure als bij het ontwikkelen van een MOOC: u zorgt voor draagvlak binnen de faculteit en/of opleiding en spreekt uw ideeën door met het Online Learning Lab. Ook de vervolgprocedure is hetzelfde.

Laatst Gewijzigd: 01-04-2015